Ekonomik ve Sosyal Yapı

http://aydin.tarim.gov.tr/Belgeler/Belgeler/Ayd%C4%B1n%20Hakk%C4%B1nda/Aydin5.jpg

I- İLİN TANITIMI

 

Aydın; tarım, turizm ve sanayi sektörlerindeki potansiyeli, vasıflı insan gücüyle Ege Bölgesi ve Ülkemizin hızla gelişen illerinden biridir.

Aydın, orta ve batı kesiminde verimli ovalar, kuzey ve güneyi dağlar ile çevrili Büyük Menderes Havzası üzerinde 8007 km2 'lik bir alan üzerine kuruludur. Rakımı 65 metredir.

 

1- NÜFUS, İDARİ DURUM

2014 yılı sonu itibarı ile açıklanan Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemine göre İlimizin nüfusu 1.041.979 kişidir. İlimiz nüfusunun %49,90'ı erkek (519.900),  %50,10'nu (522.079) kadındır. Yıllık nüfus artış hızı binde 20.4, nüfus yoğunluğu 133'dür.

6360 sayılı Kanun gereğince, İlimizin idari yapısı; 1 Büyükşehir Belediyesi, 17 ilçe, 17 belediye ve 670 mahalleden oluşmaktadır.

 

2-İŞGÜCÜ, ÇALIŞMA, SOSYAL GÜVENLİK

2013 itibariyle:

-İlimizde işsizlik oranı % 6,9 dur.

-Aydın'da birden fazla işçi çalıştıran 185 kamu, 9.752 özel olmak üzere toplam 9.937 işyeri mevcuttur.

-İl nüfusumuzun %96,77'si sosyal güvenlik şemsiyesi altındadır.

 

3-EKONOMİK YAPI

Aydın, genelde bir tarım ve turizm kenti olarak bilinmektedir. Ekonomik hayatın temelini oluşturan tarımın ağırlığı sanayi ve ticaret sektöründe yoğun olarak kendini hissettirmektedir. Nüfusunun %55'i geçimini tarım sektöründen sağlamaktadır. Aydın, ülkemizde üretilen bitkisel ürünlerden 25 inde Türkiye'de ilk 10 da yer alarak ülke tarımındaki önemini göstermektedir. Türkiye'de İlimiz incir ve kestane üretiminde birinci,  zeytin, pamuk, enginar ve çilek üretiminde ikinci, yerfıstığı üretiminde ise üçüncü sıradadır.

 

Tarımdan sonraki ikinci önemli sektör turizmdir. Birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış, açık hava müzesi görünümündeki İlimiz, 23 ören yerine, birçok tarihi, kültürel, turistik, doğal değerlere sahiptir. Turizmin her alanında potansiyele bulunan ve ülkemizin önemli turizm merkezlerinden olan Kuşadası ve Didim ilçelerimize turistler konaklama amacıyla gelirken, doğal, arkeolojik ve folklorik değerlere sahip diğer ilçelerimize günü birlik ziyaretler yapmaktadır. İlimizi 2013 yılında yaklaşık 5,3 milyon yerli ve yabancı turist ziyaret etmişken, 2014 yılında bu rakam 5,5 milyon olmuştur. Turizm tesislerinde doluluk oranı 2012'de %53 iken 2013 yılında %76, 2014 yılında %74 seviyesine yükselmiştir.

 

Aydın, son yıllarda sanayileşme sürecine girmiş ve bu konuda hızla yol almaya devam etmektedir. Sanayisi ağırlıklı olarak; tarımsal üretimi işlemeye yönelik gıda imalatı, tekstil ürünleri imalatı, makine ve ekipman imalatı, madencilik ve taş ocakçılığı, otomotiv yan sanayi, beyaz eşya ürünleri imalatı ve kimyevi maddeler imalatından oluşmaktadır.

 

İlimizde üretilen ürünlerin bir kısmı iç piyasada tüketilirken bir kısmı da yurt dışına ihraç edilmektedir. Yaş sebze ve meyveler, salamura zeytin, konserve, salça, işlenmiş incir gibi tarımsal ürünlerin yanı sıra; sanayi ürünleri kapsamında tarım makineleri, zeytinyağı makineleri, otomotiv yan sanayi ürünleri, beyaz eşya ürünleri, yer altı servetlerinden feldspat, kuvars, mermer ile şişelenmiş içme suları dünyanın değişik ülkelerine ihraç edilmektedir. Dış Ticaret Müsteşarlığı verilerine göre 2000 yılında, Aydın'ın 96 milyon dolar olan ihracat rakamları 2013 yılında 697 milyon 489 bin dolara ulaşmıştır. İlimizin ülke ekonomisindeki payı binde üçten binde beşe yükselmiştir. 2014 yılı verilerine göre 744.314.000 dolar ihracat olmuştur.

            İlimizde 2014 yılında bütçe gelirlerinin giderleri karşılama oranı %80 olarak gerçekleşmiştir.

İLİMİZ BÜTÇE GELİRLERİNİN GİDERLERİ KARŞILAMA KIYASLAMASI   

DönemiBütçe GelirleriBütçe GiderleriGelirin Gideri Karşılama      Oranı%
2010886.751.6651.124.345.00079%
20111.084.675.2711.383.903.00078%

20121.177.574.5951.366.672.13786%

20131.340.310.1361.593.434.39384%
2014 1.452.285.3171.809.682.97080%

 

2014 yılında ilimizde 134.613 vergi mükellefinden 2 milyar 805 milyon ¨ vergi tahakkuk ettirilmiş, 1 milyar 452 milyon ¨ vergi tahsilâtı sağlanmıştır. 2014 yılında tahsilât oranı %52'dir.

İlimiz 2013 yılı vergilendirme döneminde tahakkuk eden kurumlar vergisi en yüksek ilk 10 mükellef aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Sıra NoÜnvanıFaaliyet AlanıTahakkuk Eden Vergi  (¨)
1Diana Otel Yatırımları ve İşlet. A.Ş.Otel İşletmesi5.639.547,18
2Jantsa Jant Sanayi ve Ticaret A.Ş.Oto Yed. Par. İmali4.692.618,98
3Batı Ege Mermer Sanayi ve Tic. A.Ş.Mermercilik4.004.039,97
4(*)  
5(*)  
6Alpler Ziraat Aletleri San.ve Tic. A.Ş.Ziraat Alet İmali2.288.005,41
7Diana Turizm Otelcilik Tic.ve San. AŞ.Turizm seyahat2.004.996,85
8Polat Makina San.ve.Tic.A.Ş.Makine imalatı1.400.736,41
9Titan Asia Jant San.ve Tic.A.Ş.Oto yed. parça ima.1.369.390,35
10Kuştur Kuşadası Turizm Endüstrisi AŞ.Turizm Otel İşl.1.282.053,46

(*)Mükellef adının açıklanmasını istememiştir.

İlimizde hazine adına 36.290  adet taşınmaz kayıtlı olup 1 milyar 519 milyon m2 taşınmaz mevcuttur.

 

A-Tarım

Büyük Menderes ırmağının suladığı bereketli ovalar üzerinde 800.700 ha alanda kurulu İlimizin %46'sında yani 368.336 hektarında tarım yapılmaktadır. İlimiz toprak, iklim, tomografik yapı ve ekolojik özellikleri ile polikültür tarıma elverişlidir. Tarımın her kolunda yüksek bir potansiyele sahiptir.

Aydın İlinin sahip olduğu 368.336 hektarlık tarım arazisi içinde 216.657 ha ve %59 pay ile meyveler, içecek ve baharat bitkileri en geniş alanı kaplar. Geriye kalan arazilerin 313.632 hektarı orman, 25.242 hektarı çayır-mera, 14.950 hektarı göl-bataklık, 78.540 hektarı tarım dışı arazilerdir.

 

 
Arazi Kullanım ŞekliAlan (ha)
 Kültür Arazisi368.336
Çayır Mera Arazisi25.242
Orman313.632
Göl-Bataklık14.950
Tarım Dışı Araziler78.540
Toplam Alan800.700

 

 

 

Arazi KullanımıAlanKültür Arazisine OranıToplam Alana Oranı
(ha)(%)(%)
Meyveler, İçecek ve Baharat Bitkileri216.6575927
Tahıllar ve Diğer Bitkisel Ürünler136.1453717
Sebze Alanları11.59531,4
Nadas Alanı3.92910,49
Süs Bitkileri100,0020,001
TOPLAM368.33610045,8

 

 

Aydın'da; 368.336 hektar alanın 239.064 (%64,9) hektarında sulu tarım yapılmaktadır. (DSİ sulamaları 170.016 ha; Toprak ve Su Kooperatifleri 2.198 ha; Halk Sulamaları 60.771 ha olmak üzere toplam 239.064 ha. Diğer sulamaları 6.079 ha;)

İlde; 6 Baraj,

Kemer Barajı (Depolama hacmi: 419,2 hm³/yıl),

Çine Topçam Barajı (Depolama hacmi: 97,7 hm³/yıl)

Yaylakavak Barajı (Depolama hacmi: 31,4 hm³/yıl)

İkizdere Barajı (Depolama hacmi: 195 hm³/yıl )

Çine Adnan Menderes Barajı (Depolama hacmi 350 (hm³/yıl),

Karacasu-Dandalaz Barajı (Depolama 17,2 hm³/yıl; sulama 2.540 ha. arazi)

 7 Gölet (Karacasu-Gökçeburun, Çine-Akçaova, Çine-Çatak, Germencik-Hıdırbeyli, Koçarlı-Karacaören, Çine İbrahimkavağı, Karacasu Kahvederesi Göleti ve Sulaması) mevcuttur.

Ayrıca DSİ 21. Bölge Müdürlüğü tarafından  3 baraj, 8 gölet ve sulama projesi planlanmıştır.

İnşa halindeki barajlar ve sulamalar; Gökbel Barajı, Bozdoğan Ovası Sul.1.Kısım Sağ Sahil Sulaması, Köşk - Başçayır Göleti ve Sulaması, Sultanhisar - Sultanhisar Göleti ve Sulaması, Karpuzlu - Şenköy Göleti ve Sulaması, Karpuzlu - Meriçler Göleti ve Sulaması, Yenipazar - Katrancı Göleti ve Sulaması, Nazilli İsabeyli Göleti ve Sulaması, Söke Karacahayıt Göleti ve Sulaması, Yenipazar Hamzabali Göleti ve Sulaması, Karacasu Ataköy Göleti ve Sulaması, Koçarlı Bağarası Sulaması, Çine Sulaması, Yenipazar-Dalama Sulaması, Yenice Ovası Sulaması, Yenipazar Koyunlar Göleti ve Sulaması, devam etmektedir. 

Proje safhasında olan barajlar; Beşparmak Barajı, Sarıçay Barajı ve Oyuk Barajlarıdır.

Kati Projesi devam eden sulamalar; Karacasu Işıklar Bozyer Göleti ve Sulaması, Germencik Ömerbeyli Göleti ve Sulaması, Karpuzlu Güneyköy Göleti ve Sulaması, Kuyucak Kurtuluş Göleti ve Sulaması, Kuyucak Musakolu Göleti ve Sulaması, Sultanhisar Kavaklı Göleti ve Sulaması, Karpuzlu Hatipkışla Göleti ve Sulamasıdır.             

İlimizde en çok katma değer yaratan bitkisel ürünler; incir, zeytin, pamuk ve kestanedir. İlimiz; incir ve kestane üretiminde Türkiye'de 1. sırada, zeytin, enginar, pamuk ve çilek üretiminde 2. sırada yer almaktadır. 2013 yılında İl'in Türkiye gayri safi zirai gelirinden aldığı pay %2,26'dır.

İl'de 2014 yılında 184.548 ton incir, 274.985 ton zeytin, 316.856 ton pamuk ve 20.989 ton kestane üretilmiştir.

 

Önemli kültür bitkilerinin üretiminde Aydın İlinin Türkiye Üretimindeki Payı (2014)

Türkiye

sıralamasın-

daki yerimiz

Ürünler

Türkiye

Üretimi (ton)

Aydın ili

Üretimi  (ton)

Üretimdeki

Payımız (%)

1İncir 300.282184.54861,4
Kestane 63.76220.98932,9
2Zeytin 1.768.000274.98515,53
Enginar 34.5766.50018,8
Pamuk 2.350.000316.85613,5
Çilek376.07062.85916,7
3Yerfıstığı123.60048473,9
4Bamya33.10323677,1
5Mısır (Silaj)18.563.390980.0345,27
Yonca(Yeşil ot)13.432.968692.4095,1
Türkiye Üretiminde ilk 10 içerisinde olan ürünler.;
Mandalina(King 3), (Clemantin 6), (Satsuma 5), Portakal (Washington 6), (Yafa 6) Limon (6), Kereviz-sap(1), Şeftali (7), Nar (8), Turunçgiller (7), Domates (salçalık 8), Biber (sivri 7), Karnabahar (7), Kırmızı pancar (7)  Tütün (7),  Erik (9), Bezelye (8),Pırasa (9)

 

İlde 2014 yılı hayvan varlığı ve hayvansal ürünler üretimi aşağıdaki gibidir.

Büyükbaş Hayvan Varlığı                 :     343.940 adet

Küçükbaş Hayvan Varlığı                 :     304.928 adet

Kümes Hayvanı Sayısı                     :  2.960.594 adet

Süt Üretimi                                    :     439.564 ton

Su Ürünleri Üretimi                        :         7.215 ton

Bal Üretimi                                    :         3.446 ton

 

-Tarımsal Destekler: İlimizde Tarımsal Desteklemeler kapsamında çiftçilerimize 2002 yılında ödenen tarımsal destek miktarı 55.359.068 TL iken, 2011 yılında 191.242.693 TL, 2012 yılında 224.999.014 TL,  2013 yılında 248.237.949 TL,  2014 yılında  271.103.250 TL olmuştur.

 

-Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı: Program kapsamında 2007 yılından itibaren tarıma dayalı proje tutarı 36.392.946 TL (KDV dahil) olan 105 yatırım için, 4.913 makine-ekipman dağıtılmış, 2013 yılı sonu itibariyle 15.099.513 TL'lik 2014 yılında ise 2.714.200 TL hibe desteği verilmiştir.

 

-Ayrıca 2012 yılında faaliyete geçen Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu tarafından, 2014 yılı sonu itibariyle Kırsal Kalkınma Programından toplam 68 projeye 24.080.131 ¨ hibe desteği verilmiştir.  

 

-Organik Tarım: İlde 10.820 çiftçi ve toplam 604.060 dekar alanda organik tarım yapılmaktadır.

 

-İyi Tarım Uygulamaları: İlimizde 23 üretici grubu içerisinde 412 kişi 28.403 da alanda iyi tarım uygulamaları kapsamında üretim yapmaktadır.

 

-Gıda Kontrol Çalışmaları: İlimizde gıda üretim yeri sayısı 1.638; gıda satış ve toplu tüketim yeri sayısı ise 13.858'dir. 2014 yılında gıda üretim yerlerinde 2.770 kez, gıda satış ve toplu tüketim yerleri ise 8.209 kez denetlenmiş; yapılan denetim, kontroller ve numune sonuçlarına istinaden 835.012 ¨ tutarında 130 idari para cezası kesilmiştir.

 

B-Ormancılık Çalışmaları

İlde 313.632 ha. ormanlık alan mevcuttur.

 

2014 yılında 3.000.000 fidan üretilmiş, ağaçlandırma ve toprak muhafaza projeleri kapsamında 8.680 dekar alana 208.080 adet fidan dikilmiş,  12 köyde 38.160 adet fıstıkçamı, ceviz, badem, kestane, harnup, hünnap, dut, iğde, ıhlamur, defne fidanı dikilerek 2.310 dekar alanda gelir getirici tür ile ağaçlandırma yapılmıştır. Ayrıca 178.640 m3 endüstriyel odun ve 73.071 ster yakacak odun üretilmiştir.

 

-Orman Köylülerine (besi, süt sığırcılığı, koyun, dam örtüsü, ısıtma-pişirme, zeytincilik, meyvecilik, halıcılık, bağcılık, dokuma, motorlu testere, plastik seracılık, fenni arıcılık, yumurtacılık, zirai teras), 1975-2002 yılları arasında 25 yılda 2.080.517 ¨ kredi verilmişken, 2003-2012 döneminde 507 ünite süt sığırcılığı, 5.362.000 ¨, 16 ünite zeytin salamura 28.400 ¨, 5 ünite süt koyunculuğu 70.000 ¨ olmak üzere toplamda 528 ünite için 5.460.400 ¨ ferdi kredi uygulaması yapılmıştır.

 

-2013 yılında 17 Orman Köyünde 130 aileye 520.000 ¨ hibe, 1.560.000 ¨ kredi olmak üzere toplam 2.080.000 ¨ Süt Sığırcılığı Kredisi, 4 Orman Köyünde ise 39 aileye 97.500 ¨ hibe, 292.500 ¨ kredi olmak üzere toplam 390.000 ¨ Fenni Arıcılık Kredisi verilmiştir.   

 

-2014 yılında ORKÖY İş Programı kapsamında işlemlerini bitiren köylülerimizden 5 aileye arıcılık, 118 aileye de süt sığırcılığı olmak üzere toplam 1.825.000 ¨ Kredi + hibe ödenmiştir.

 

C-Kültür ve Turizm

İlimizin tarımdan sonraki ikinci önemli gelir kaynağı turizmdir.  İl ekonomisinde kültür ve turizm varlıkları önemli yer tutmaktadır.

 

İlimizde Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı 5, (Aydın Müzesi ve buna bağlı Yörük Ali Efe Etnografya Müzesi, Afrodisias Müzesi ve buna bağlı Karacasu Etnografya Müzesi, Milet Müzesi), belediyelere ve Adnan Menderes Üniversitesine bağlı 4  (Çine Kuva-i Milliye Müzesi, Çine Arıcılık Müzesi, Nazilli Etnografya Müzesi ve Kuşadası Zeytin ve Zeytincilik Müzesi) olmak üzere 9  müze ile 23 önemli ören yeri mevcuttur. Müze ve ören yerlerimizi 2013 yılında 673.882 kişi ziyaret etmiş ve 1.527.698 ¨ gelir elde edilmiştir. 2014 yılında ise 674.303 kişi ziyaret etmiş ve 2.345.203 ¨ gelir elde edilmiştir.

1.423 kültür varlığı tescillidir.

Önemli ören yerlerimiz Afrodisias (Karacasu), Alabanda (Çine), Alinda (Karpuzlu), Apollon Tapınağı (Didim), Gerga (Çine), Harpasa (Nazilli), Magnesia (Germencik-Ortaklar), Mastaura (Nazilli) ,Milet (Didim), Nysa (Sultanhisar), Priene (Söke), Tralleis (Aydın-Merkez)'dir.

 

İl Genelinde; 62 yerel gazete, 10 yerel dergi, 4 yerel tv, 18 radyo, 22 internet medyası (internet gazetesi) bulunmakta olup, ayrıca 12 yaygın basın temsilciliği bulunmaktadır (TRT, Yeni Asır- Sabah, İhlas Haber Ajansı, Zaman, Hürriyet- Milliyet, Anadolu Ajansı, Cumhuriyet, Ege TV- Show TV, Ajans Haber Türk, Star, Doğan Haber Ajansı-Kuşadası, CHA). İl Genelinde;  10 tiyatro, 5 sinema salonu bulunmaktadır.

 

150 km'lik sahil şeridine sahip olan İlimizde,  Tarımdan sonraki ikinci önemli gelir kaynağı turizmdir. 150 km'lik sahil şeridine sahip olan İlimizde, Kültür ve Turizm Bakanlığında işletme ve yatırım belgeli 112 tesiste 34.969 yatak, belediye belgeli 443 tesiste 31.332 yatak olmak üzere; toplam 555 tesiste 66.301 yatak kapasitesi mevcuttur.

 

Yılda 2.400 gemi kabul kapasiteli Kuşadası Limanı; yolcu sayısı ve gemi adedi bakımından ülkemizin en önemli Kurvaziyer limanıdır. 2013 yılı içerisinde 437 kurvaziyer gemi ile 610.656 turist limanımıza gelmiştir. 2014 yılında ise; 1.492 kurvaziyer gemi ve feribotlar ile 590.089 turist limanımıza gelmiştir.

Kuşadası Yat Limanı, 600 tekne kapasitelidir.

 

Karada 600, denizde 580 tekne kapasiteli Didim Yat Limanı 400 ton ile Türkiye'nin en yüksek kapasiteli tekneleri sudan çıkarmaya yarayan vincine sahiptir. Didim Yat Limanında, her biri kendi alanında uzman 36 teknik atölye hizmet vermektedir.

 

Ayrıca Kuşadası ilçemizde 54.000, Didim ilçemizde 42.000 ikinci konut olmak üzere, toplam 96.000 ikinci konut mevcuttur.

 

İlimizi 2013 yılında yaklaşık 5,3 milyon yerli ve yabancı turist ziyaret etmişken, 2014 yılında bu rakam 5,5 milyon olmuştur. Turizm tesislerinde doluluk oranı 2012'de %53 iken 2013 yılında %76, 2014 yılında %74 seviyesine yükselmiştir.

 

Dilek Yarımadası Milli Parkı, Kuşadası ve Didim plajları önemli turizm varlıklarımızdır. 

           

D-Sanayi

Aydın Sanayi Odası üyesi 716 sanayi tesisinde 30.000 kişi istihdam edilmektedir. 

İlimizde Aydın, ASTİM, Nazilli, Ortaklar, Söke, Çine olmak üzere altı Organize Sanayi Bölgesi faaliyet göstermektedir. Ayrıca Buharkent OSB ve Çine Akçaova Tarıma Dayılı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi çalışmaları devam etmektedir. 245 parsele sahip ASTİM OSB'de üretim yapan 104 fabrikada 3.610 kişi çalışmaktadır. 62  parselli Umurlu OSB'de faaliyette olan 55  fabrikada 2.500 kişi çalışmaktadır. 42  parsele sahip Nazilli OSB'de 1.000 kişi istihdam eden 7 fabrika üretimde, 33 parsele sahip Ortaklar OSB'de 487  kişi istihdam eden 7 fabrika faaliyette 4 fabrikanın ise inşaatı devam etmekte, 61 parsele sahip Çine OSB'de 25 kişi istihdam eden 2 fabrika üretimde,  89 parsele sahip Söke OSB'de 1 fabrikanın inşaatı devam etmektedir. Altı OSB 'de toplam 175 fabrikada 7.622 kişinin istihdamı sağlanmaktadır.

 

Çine OSB'de bir enerji firması 64 MW gücündeki doğalgaz çevrim santrali yatırımı bitirilmiş olup, üretime devam etmektedir.

21 adet Küçük Sanayi Sitelerinde bulunan 5.417 işyerinde yaklaşık 10.000'e yakın kişinin istihdamı sağlanmaktadır.

 

E-Yenilenebilir Enerji Kaynakları  (Hidroelektrik, Jeotermal, Rüzgar, Biyogaz) ve Elektrik Santralleri

Aydın İli önemli jeotermal enerji potansiyeline sahiptir. İlimiz sınırları içerisinde halen 145 arama, 48 işletme olmak üzere toplam 193 sahada arama ve işletme faaliyetleri kişi ve şirketler tarafından sürdürülmektedir. İlimizde Yatırım ve Planlama aşamasında olan 19 proje bulunmaktadır.

 

Üretimdeki Elektrik Santralleri: Enerji bakımından potansiyeli oldukça yüksek olan İlimizde, toplam kurulu güçleri 553,48 Megawatt olan ikisi kamuya, 19'u özel sektöre ait toplam 21 elektrik santrali üretimde bulunmaktadır. Üretimde olan 21 santralden 6'sı hidroelektrik 9'u jeotermal elektrik santrali, 4'ü rüzgâr elektrik santralı, 1'i doğalgaz elektrik santrali, 1'i biyogaz santralidir. Toplam kurulu güç kapasitesinin %25'ini hidroelektrik, %43,5'ini jeotermal elektrik, %19'unu rüzgâr, %12'sini doğalgaz, %0,50'sini biyogaz elektrik santrali oluşturmaktadır. 2014 yılı verilerine göre Ülkemizin sahip olduğu 65.735 Megawatt toplam kurulu gücün %0,84 si olan 553,48 Megawattı ilimizde üretilmektedir.

 

Sultanhisar Salavatlı'da 8,5 Megawatt gücünde Türkiye'nin ilk özel sektör jeotermal elektrik santrali 2007 yılında, 47,4 Megawatt gücündeki ikinci jeotermal elektrik santrali ise 2009 yılında Germencik İlçesinde üretime başlamıştır. Daha sonraki yıllarda 7 jeotermal elektrik santrali özel sektörce yapılarak faaliyete geçmiştir.

 

Rüzgar enerjisine dayalı Didim İlçemizde özel sektörce 31.5 MW kurulu güçte elektrik santrali 2009 yılında, Çine İlçemizde 24 MW kurulu güçte elektrik santrali 2010 yılında işletmeye alınmıştır. Ayrıca Söke ilçemizde Çatalbük Rüzgar Enerjisi Üretim Santrali birinci etabında 30 MW kurulu güçte 2012 yılında ve Madranbaba RES 20 MW kurulu güçte 2013 yılında üretime geçmiştir.

 

Çine OSB'de 2013 yılında özel sektörce 64 MW gücündeki doğalgaz çevrim santrali yatırımını bitirmiş olup, üretime geçmiştir.

 

İncirliova-Sınırteke köyü Mevkiinde 2013 yılında özel sektörce 2,48 MW gücündeki biyogaz çevrim santrali yatırımını bitirmiş olup, üretime geçmiştir.

 

İlimizdeki elektrik enerjisi üretim potansiyeline karşılık 2013 yılında ilde toplam 2.041.760.476 kwh elektrik tüketimi gerçekleşmiştir. 2014 yılı ise; 2.104.739.469 kwh elektrik tüketimi gerçekleşmiştir. Aydın İlinde kişi başı elektrik tüketimi  2.020(2012), 2.061(2014) kwh/kişi olup, 2.577(TÜİK-2012) Kw/kişi olan Türkiye ortalamasının altındadır.

 

II-AYDIN İLİNDE KAMU HİZMETLERİNİN DURUMU

 

1-Eğitim Durumu


A-Milli Eğitim

Eğitim alanında Aydın OKS, SBS, ÖSS ve YGS' de son yirmi yıldan bu yana en başarılı iller arasında yer almaktadır. Örneğin 2013 yılı Yüksek Öğretime Geçiş Sınavı sonuçlarına göre, İlimiz Türkiye genelinde 4 üncü; Lisans Yerleştirme Sınavı sonuçlarına göre, Üniversiteye öğrenci yerleştirmede ilk on il arasında yer almıştır.

 

Ülkemiz genelinde (ADNKS verilerine göre) 2014 yılında erkeklerin %98,45'i kadınların %92,36'sı olmak üzere genelde %95,40 okuma yazma oranı mevcutken, bu oran ilimizde erkeklerde %98,91 kadınlarda %95,05'ya il genelinde %96,97'ye yükselmiştir. İlimize ait eğitim verileri aşağıda verilmiştir.

 

Okullaşma Oranları ve Bir Dersliğe Düşen Öğretmen, Öğrenci Sayısı (2014)
 AydınTürkiye
Okullaşma oranlarıOkul öncesi eğitimde%52.31%45.54
İlkokulda%99,80%99,57
Ortaokulda%96,38%93,09
Lisede%80,05%76,65
Okur-yazar oranı%96,97%95,40
Kadın okur-yazar oranı%95,05%92,36
Erkek okur-yazar oranı%98,91%98,45
İlkokulda bir dersliğe düşen Öğretmen Sa.1.201,19
Ortaokulda bir dersliğe düşen Öğretmen Sa1.832,18
Lisede bir dersliğe düşen Öğretmen Sa.2.081,98
İlkokulda bir dersliğe düşen Öğrenci Sa.1823
Ortaokulda bir dersliğe düşen Öğrenci Sa.2743
Lisede bir dersliğe düşen Öğrenci Sa.3139

 

İlimizde Yüksek Öğrenime geçiş oranı 2012 yılında %62,93,  2013 yılında ise %63,72 dir.

 

652 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile temel eğitimin zorunlu 12 yıla çıkarılması ile ilköğretim okulları ilk dört yıl ilkokul, ikinci 4 yıl ortaokul ve üçüncü 4 yıl lise olacak şekilde yeniden yapılandırılmıştır. İlimiz genelinde de bağımsız ilkokul ve ortaokullar belirlenerek 2012-2013 Eğitim Öğretim yılında yeni eğitim sistemine geçiş çalışmaları tamamlanmıştır.  Bu çalışmalar sonucu 2014 yılı itibariyle Aydın ilimizde;

 

-52 anaokulu,

-362 ilkokul,

-230 ortaokul (22'si imam hatip),  

-116 Genel ve Mesleki Teknik Lise (39 Anadolu, 1 Spor, 2 Sosyal Bilimler, 3 Fen, 1 Güzel Sanatlar, 43 Mesleki Eğitim-ÇPL, 5 İmam Hatip, 22 Özel Orta Öğretim)

-17 özel-temel eğitim okulu olmak üzere

 

Toplam 777 sayısına ulaşılmıştır.

 

2014-2015 eğitim öğretim yılında;

-8.513 derslikte,

-176.479 öğrenci öğrenim görmekte,

-12.750 öğretmen görev yapmaktadır.

 

Hayat Boyu Öğrenme faaliyetleri kapsamında 2014 yılında;

 

-Okuma yazma bilmeyen yetişkinlerimizin eğitimi, bilgisayar kullanımı etkin ve verimli hale getirilmesi amacıyla 245 kurs açılmış, bu kurslardan 984 kadın ve 564 erkek olmak üzere 1.548 kişi yararlanmıştır.

 

-2.404 adet mesleki ve teknik kurs açılmış; bu kurslardan 28.046 kadın ve 35.997 erkek olmak üzere, toplam 64.043 kişi yararlanmıştır.

 

-Yaygın eğitim programları kapsamında 2.438 genel kurs açılmış olup, bu kurslardan 29.622 kadın ve 23.112 erkek olmak üzere toplam 52.734 kişi yararlanmıştır.

 

Sosyal ve kültürel faaliyetler kapsamında 712 faaliyet düzenlenmiş ve bu faaliyetlere 57.885 kişi yararlanmıştır.

 

Sivil Toplum Kuruluşları, özel ve Kamu Kurum Kuruluşları ile İşbirliğinde halinde 968 adet kurs açılmış, 10.030 kadın, 14.000 erkek toplam 24.030 kişi yararlanmıştır.

 

Mesleki eğitim merkezlerinde 2.771 çırak ve kalfa öğrencilerine eğitimleri verilmekte, işletmelerle koordinasyon sağlanmaktadır.

2014 yılında kalfalık, ustalık, usta öğreticilik ve iş yeri açma belgesi olmak üzere toplam 1.910 kişiye belge verilmiştir.

 

Okullar Hayat Olsun Projesi;

Proje kapsamında 2014 yılında 643 kurs açılmış  14.041 kişi yararlanmıştır.

 

B-Yüksek Öğretim

Adnan Menderes Üniversitesi 1993 akademik yılında eğitime başlamıştır.

 

Halen,

-12 Fakülte

-3 Enstitü

-5 Yüksekokul (Nazilli Uygulamalı Bilimler Yüksek Okulu eğitim öğretime açılmamıştır.)

-1 Devlet Konservatuarı

-17 Meslek Yüksekokulu

-16 Araştırma ve Uygulama Merkezi olmak üzere 54  akademik birimde eğitim-öğretim, araştırma, yayın ve danışmanlık hizmetlerini sürdürmektedir.

 

Üniversitede,

-1.558 akademik personel görev yapmakta;

-41.453 öğrenci öğrenim görmektedir.

 

C-Yüksek Öğrenim Yurtlar

İlimizde Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna bağlı olarak;

 

-8 yüksek öğrenim öğrenci yurdu bulunmakta olup, bu yurtlarda 4.112 öğrenci,

 

-73 özel yüksek öğrenim öğrenci yurdunda ise 4.614 öğrenci olmak üzere,

 

toplam 81 yurtta 8.726 öğrenci kalmaktadır.

 

2-Gençlik ve Spor

-İlimizde 22 Spor Salonu,

-4'ü stadyum, 12'si çim, 26'sı sentetik çim, 16'sı toprak olmak üzere 58 Futbol Sahası,

-1 Açık Yüzme Havuzu,

-3 Trap- skeet Atış Poligonu,

-1 Gençlik ve İzcilik Kamp Tesisi,

-4 adet Tenis Kortu,

-1 adet Gençlik Merkezi Binası,

-1 adet Üniversite'nin yarı olimpik kapalı yüzme havuzu

olmak üzere toplam  91 faal spor tesisi vardır.

 

Spor Kulübü sayısı 236, Amatör sporcu sayısı 39.918, Aktif sporcu sayısı ise 7.467'dir.

 

3-Sağlık Durumu


A-Sağlık Tesisleri

Aydında, özellikle son beş yılda yapılan çalışmalar sonucu sağlıkta fiziki altyapı sorunu büyük ölçüde giderilmiştir.

 

-İlde; 21 Hastane (14 Kamu Hastanesi Devlet, 6 Özel, 1 Üniversite Ar.Uy.Has),

3 Ağız ve Diş Merkezi,

114 Aile Sağlığı Merkezi,

125 Sağlık Evi,

17 Toplum Sağlığı Merkezi,

2 Aile Çocuk Sağlığı/Aile Planlaması Merkezi,

25 112 Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonu,

3 Verem Savaş Dispanseri,

1 Sıtma ve Tropikal Hastalıkları Dispanseri,

2 Hemoglobinopati Tanı Merkezi,

2 Halk Sağlığı Laboratuarı,

1 Kanser Erken Teşhis ve Tarama Merkezi,

1 Kanser Kayıt Merkezleri,

11 Özel Tıp ve Dal Merkezleri ile Özel Poliklinikler bulunmaktadır.

 

B-Hastane ve Yatak Sayıları

-14 Sağlık Bakanlığı Hastanelerinde 1.914 yatak,

-ADÜ Uygulama ve Araştırma Hastanesinde 587 yatak,

-6 Özel Hastanede 246 yatak olmak üzere,

 

-toplam  21 hastanede 2.747 yatak mevcuttur.

 

C-Sağlık Personeli ve Bazı Sağlık Göstergeleri

İlimizde;

1.845 hekim, (1.009 uzman, 608 pratisyen, 228 Asistan)

324 diş hekimi,

1.952 hemşire,

1.025 ebe,

Diğer personel 3.990

Olmak üzere toplam 9.136 sağlık personeli görev yapmaktadır.

Bebek ölüm oranı İlimizde binde 9.2, Türkiye oranı ise binde 10.8,

Uzman hekim başına düşen nüfus 1.011, Türkiye'de uzman hekim başına düşen nüfus ise 1.037'dir

Pratisyen hekim başına düşen nüfus 1.608, Türkiye'de pratisyen hekim başına düşen nüfus ise 1.988'dir

 

4-Ulaşım

 

A-Karayolları

Son yıllarda gerçekleştirilen çalışmalarla, İl olarak karayollarında ciddi bir sorunumuz kalmamış, ulaşımda gelişmişlik standartları yakalanmıştır. 2002 yılı sonuna kadar 116 km bölünmüş yol yapılmış iken 2003-2015 yılları arasında 230 km  bölünmüş yol yapılarak İlimizdeki yapılan toplam bölünmüş yol uzunluğu 346  km'ye ulaşmıştır.

 

İlimizde;

-51 km otoyol,

-319 km devlet yolu,

-391 km il yolu,

olmak üzere toplam 761  km yol ağı bulunmaktadır.

 

B-Demiryolları

Ülkemizde 1866 yılında ilk demiryolu hattı İzmir-Aydın arasında inşa edilmiş, daha sonraki yıllarda bu hat Denizliye kadar ulaştırılmıştır. Hattın uzunluğu 262 km'dir.

 

İlimiz sınırları içerisinde yapılan 162 km'lik demiryolu yenileme ve köprü menfez ile kontrollü bariyer sistemi yatırımları için 2008-2014 yılları arasında toplam 114 milyon $'lık yatırım gerçekleştirilmiştir.

Gerek yeni yapılan yol standardı, gerekse üzerinde seyredecek yeni tren setlerinde 160 km. hız kabiliyeti varsa da çok sayıdaki hemzemin geçit nedeniyle 120 km. hızla ulaşım sürdürülmektedir.

İzmir – Denizli arasında tam otomatik ısıtma, soğutma sistemi, çevreye zarar vermeyen vakum tuvalet sistemi, özürlü rampası olan motorlu tren setleri ile 3 gidiş, 3 geliş olmak üzere 6 sefer yapılmaktadır.

 

C-Deniz Yolu, Yat Limanı, Havaalanı

Kuşadası Limanının gemi kabul kapasitesi 2.400 gemi/yıldır. Kuşadası Limanı yolcu sayısı ve gemi adedi bakımından ülkemizin en önemli Kruvaziyer limanıdır. 2014 yılı içerisinde 454 kruvaziyer gemi ile 590.089 yolcu limanımıza gelmiştir.

Kuşadası Yat Limanı, 600 tekne kapasitelidir.

 

Didim Yat Limanı, özel sektörce 2007 yılında yapımına başlanılmış, 70 milyon dolar harcanarak 2009 yılında tamamlanmıştır. Karada 600, denizde 580 tekne kapasitelidir. Liman 400 ton ile Türkiye'nin en yüksek kapasiteli tekneleri sudan çıkarmaya yarayan vincine sahiptir. Didim Yat Limanında, her biri kendi alanında uzman 36 teknik atölye hizmet vermektedir.

 

Ayrıca, 1993 yılında faaliyete geçen en büyüğü 1.435 m. pist uzunluğuna sahip 3 adet apron bulunmaktadır. Aydın-Çıldır Havaalanına küçük tip uçaklar iniş-kalkış yapabilmektedir. 2014 yıl sonu itibariyle toplam 13.624 uçak trafiği gerçekleşmiştir. Aydın-Çıldır Havalimanının kiralanmak suretiyle işlettirilmesi amacıyla 09/04/2012 günü DHMİ Genel Müdürlüğünce ihaleye çıkılmış ve ihaleyi Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığı (THY A.O.) kazanmıştır. THY tarafından Aydında açılan Pilot Yetiştirme Okulunda yılda 300 pilot yetiştirilmesi hedeflenmektedir. Uçuş okulu 2014 Mart ayında faaliyete geçmiş olup, 130 öğrenci ile uçuş eğitimine devam etmektedir. Aydın-Çıldır Havalimanı'nın Aydın Ekonomisine ve turizmine büyük katkı sağlaması beklenmektedir.

 

5-Aile ve Sosyal Politikalar

-Aydın Erkek Yetiştirme Yurdunda fiilen 48 çocuk kalmaktadır.

 

-Merkez Girne Bakım ve Sosyal Rehabilitasyon Merkezinde fiilen 10 çocuk kalmaktadır. İhmal ve istismara uğrayan çocuklara hizmet verilmektedir.

 

-Girne BSRM'ye bağlı Kız Çocuk Koruma İlk Müdahale ve Değerlendirme Biriminden 143 çocuk yararlanmıştır.

 

Girne BSRM'ye bağlı Erkek Çocuk Koruma İlk Müdahale ve Değerlendirme Biriminden 65  çocuk yararlanmıştır.

 

-Aydın Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezinde 147, Söke Hilmi Fırat Huzurevinde 86, Akbük Huzurevinde 27, Horsunlu Belediyesi Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezinde 73 ve Nazilli Belediyesi Haluk Alıcık Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğünde 55 kişi olmak üzere toplam 389 yaşlımıza hizmet verilmektedir.

 

-Atça Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi 7–12 yaş zihinsel özürlü bireylere yönelik 30 kapasite ile 28 çocuğa,

 

-Pamukören Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi 18 yaş üstü bedensel engellilere yönelik 50 kapasitesi ile 50 bedensel engelliye hizmet vermektedir.

 

-Ayrıca 31 Özel Kreş ve Gündüz Bakımevi, 4 Çocuk Kulübü, 5 Özel Huzurevi, 7 Engelli Bakım Merkezi ve 2 Kadın Konukevi bulunmaktadır.

 

-İlimizde 22  Çocuk Evi bulunmaktadır. Bu evlerde 132  çocuk barınmaktadır. Koruyucu aile sayısı ise 54 dür.

 

-Engelli evde bakım hizmetinin başladığı 2007 yılından 2014 yılı itibariyle 9.582 kişiye engelli evde bakım ücreti bağlanmış olup, vefat, nakil, iptal vb. çıkarıldıktan sonra fiili olarak halen 7.948 kişiye engelli evde bakım ücreti ödenmektedir. 2014 yılında 1.683 kişiye 1.295.875 ¨ engelli evde bakım ücreti ödenmiştir.

 

-2008 yılında engelli kimlik kartı çıkarılması yetkisi Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna verilmiş, Ocak 2009'dan itibaren de 4.577 engelliye İl Müdürlüğünce engelli kimlik kartı verilmiştir.

 

6-Hayırseverlerce Yaptırılan İşler

-Hayırseverlerce 2003-2014 döneminde eğitim alanında 3'ü okul öncesi, 14'ü ilkokul, 3'ü ortaokul 9'u lise ve 100 kişilik bir yurt binası ve bir rehberlik araştırma merkezi, bir bilim sanat merkezi olmak üzere toplam 29 okul ve 496 derslik, 23.676.000 ¨'lik harcamayla eğitime kazandırılmıştır.

 

-Yine aynı dönemde Kuşadası-Güzelçamlı ve İncirliova 2 nolu Sağlık Ocakları, Çine Devlet Hastanesi Acil Servis, Bozdoğan Rasim MENTEŞE İlçe Hastanesi, Karacasu Sağlık Grup Başkanlığı genel onarımı, Kuşadası Kadıkalesi 3 nolu 112 acil sağlık istasyonu için hayırsever vatandaşlarımızca toplam 2.339.711 ¨'lik katkı yapılarak inşaatlar bitirilmiştir.

 

7-Çevre ve Şehircilik

İlimizde tüm belediyelerimizin kanalizasyon şebekesi mevcuttur. İlimizde 2014 yılı itibariyle 29 kentsel atıksuyu arıtma tesisi, 3 düzenli çöp deponi sahası, 1 tıbbi atık sterilizasyon ünitesi, 9 ambalaj atıkları ayırma tesisi; 6 geri dönüşüm tesisi, 1.208 yapı kooperatifi, 40 yapı denetim firması, 7 özel yapı laboratuarı bulunmaktadır.

 

-İlimiz sınırları içerisinde mülga Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından 05.07.2011 tarihinde değişiklikleri onaylanan Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı yürürlüktedir.

 

-2014 yılında 69 çevre izin lisansı, 102 "ÇED gerekli değildir" kararı verilmiş, 1.208 denetim yapılmış, 13 Çevre Kanununa göre idari para cezası uygulanmış ve 1.184.564 ¨ idari para cezası kesilmiştir.

 

8-Toplu Konut

Toplu Konut İdaresince bugüne kadar ilimizde;

-Efeler ilçemizde 600,

-İncirliova İlçesi Acarlar Mahallesinde (Tarımköy) 142,

-Bozdoğan ilçemizde 192,

-Karacasu ilçemizde 128,

-Söke ilçemizde 144 adet,

-Didim Akyeniköy Mahallesinde 140

 olmak üzere toplam 1.346 adet konutun yapımı gerçekleştirilmiştir.

 

Toplu Konut İdaresinin ilimizdeki yatırımları aşağıdaki tabloda verilmiştir.

 

SIRA NO

 

İŞİN ADI

 

YATIRIM NEVİ

 

BAŞLAMA TARİHİ

BİTİŞ TARİHİ

PROJE BEDELİ

¨

Fiziki Gerçek. %
1Aydın İli Karpuzlu İlçesi 10 Yataklı Entegre İlçe Hastanesi İnşaatı İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşiSağlık Bakanlığı06.05.201406.11.20155.145.0000

 

2

Aydın İli Merkez İlçesi Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü Hizmet Binası İnşaatı İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşiSGK03.09.201405.03.201615.650.0006
3Aydın Nazilli 400 Yataklı Devlet Hastanesi İnşaatı İşiSağlık Bakanlığı26.04.201007.08.201357.980.00099
4Aydın ili Merkez İlçesi Zeybek Mahallesi 1'er Adet 24 Derslikli İlköğretim Okulu Ve Camii İnşaatları İle Altyapı Ve Çevre Düzenlemesi İşiSosyal Donatı+Kentsel Yenileme24.04.201215.10.20134.650.00090

5

 

Aydın İli Nazilli İlçesi 500 Kişilik (536 Kişi Kapasiteli) Yurt Binası Ve Sosyal Tesis İle Altyapı Ve Çevre Düzenlemesi İnşaatı İşiYurtkur19.10.201216.05.201411.780.00091
6Aydın Nazilli 1 Adet Toplum Merkezi  İle Altyapısı Ve Çevre Düzenlemesi SHÇEK08.06.200915.10.20101.330.000100

 

7

Aydın Didim Akyeniköy 140 Adet Konut , 1 Adet Ticaret Merkezi , Adaiçi Ve Genel Altyapı İle Çevre Düzenlemesi İnşaatı İşiKonut+Sosyal Donatı03.08.200914.04.20116.190.00098

 

8

Aydın İli 150 Yataklı Kadın Doğum Ve Çocuk Hastanesi İnşaatı İşiSağlık Bakanlığı10.10.200828/03/201124.999.999100
9Aydın Merkez Umurlu Mevkii, 24 Derslikli İlköretim Okulu Ve Nazilli Kurudere Mevkii 32 Derslikli Lise İnşaatı, Altyapı Ve Çevre Düzenlemesi  MEB07.01.200913.09.20106.895.000100
10Aydın Bozdoğan 192 Adet Konut İnşaatı  İle Adaiçi,genel Altyapı Ve Çevre Düzenlemesi  İşi.Konut07.08.200728.11.20088.984.339100
11Aydın İli Söke İlçesi Yenidoğan Mevkiinde Yapılacak 144 Adet Konut, 1 Adet Ticaret Merkezi İnşaatı İle Adaiçi, Genel   Altyapı Ve Çevre Düzenlemesi Konut+Sosyal Donatı16.01.200711.12.20076.665.623100
12Aydın İncirliova 142 Adet Tarımköy Konutu,  Ada İçi Ve Genel Altyapı İle Çevre Düzenlemesi  İnşaatı.Tarımköy07.03.200515.11.20054.214.000100
13Aydın Karacasu 128 Adet Konut, 1  Adet  Ticaret Merkezi İle Genel Ve Adaiçi Altyapı Ve Çevre Düzenleme İnşaatı İşiSosyal Donatı04.01.200828.12.20086.394.061100
14Aydın Merkez 600 Adet Konut, Genel Altyapı, Ada İçi Altyapı Ve Çevre Düzenlemesi İnşaatı İşiKonut09.01.200724.12.200723.750.000100

 




''